Lajm i Rëndësishëm: Haki Emini, Aktivist nga Medvegja, Drejtohet te Përfaqësuesi i Posaçëm i BE-së për Dështimin e Zbatimit të Dokumenteve për Shqiptarët e Preshevës
Medvegja, 18 Nëntor 2025 – Haki Emini, një nga aktivistët kryesorë të të drejtave të njeriut nga Medvegja, përmes avokatit të tij, Luka M. Jovanovic, i ka drejtuar një letër përfaqësuesit të Posaçëm të BE-së për dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, Peter Sorensen, për të tërhequr vëmendjen mbi vështirësitë që po përjetojnë shqiptarët etnikë në Serbi, kryesisht ata që jetojnë në rajonin e Preshevës.
Në letrën e tij, Emini ka denoncuar politikën e pasivizimit të adresave që ka prekur qytetarët shqiptarë të Serbisë, duke përfshirë shumë njerëz që janë të përjashtuar nga regjistri i qytetarëve të Serbisë dhe nuk mund të pajisen me dokumentet bazë të identifikimit, si leternjoftimi. Në këtë situatë të vështirë, autoritetet kosovare e njohin vetëm leternjoftimin serb si mjet për hyrjen në Kosovë, gjë që e bën të pamundur udhëtimin e këtyre qytetarëve që kanë kontakte të rëndësishme familjare, biznesi dhe lidhje me Kosovën.
Kjo politikë e dyfishtë është vështirësuar më tej nga ndalimi për lëvizje të lirë dhe kufizime për ekzistencën e tyre në rajon. Kjo ka bërë që shumë shqiptarë etnikë nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci, që janë të përjashtuar nga regjistri, të vuajnë nga mungesa e mundësive për të lëvizur, për të mbajtur kontakte me familjarët e tyre ose për të zhvilluar bizneset.
Haki Emini ka qenë njëri nga aktivistët e parë që ka ngritur zërin për këtë çështje që nga viti 2015 dhe ka qenë shpesh i kërcënuar për angazhimin e tij për të drejtat e njeriut. Ai ka kërkuar ndërhyrje ndërkombëtare dhe ka apeluar për zgjidhje të shpejta për të siguruar lëvizje të lirë dhe të drejta për shqiptarët e këtyre zonave.
Sipas informacionit të siguruar nga A1 Info, letra e dërguar te Peter Sorensen përfshin një kërkesë për ndërhyrje të fuqishme nga ana e BE-së dhe një apel për zbatimin e plotë të Marrëveshjes Franko-Gjermane dhe Marrëveshjes së Ohrit, që kërkojnë njohjen reciproke të dokumenteve ndërkombëtare si pasaportat dhe letërnjoftimet.
Letrën origjinale e gjeni në vijim:
H.E. PETER SORENSEN
Dërguari i Posaçëm i BE-së
Beograd, 18 Nëntor 2025
Ju shkruaj në emër të klientit tim, Z. Haki Emini, me qëllim që të tërheq vëmendjen tuaj mbi vështirësitë që shumë shqiptarë etnikë nga Juglindja e Serbisë po hasin në Kosovë për shkak të politikave të qeverive të Kosovës dhe Serbisë, posaçërisht atyre që kanë lindur për shkak të mosimplementimit të plotë të Marrëveshjes Frangos-Gjermane dhe Marrëveshjes së Ohrit të vitit 2023.
Pikërisht, për shkak të politikës së qëndrueshme të Kosovës për reciprocitet, qeveria e Kosovës nuk e njeh asnjë dokument të lëshuar nga autoritetet serbe, përveçse e njeh atë kur ato dokumente lëshohen nga Kosova.
Si pasojë e kësaj politike, Kosova nuk e njeh pasaportën e lëshuar nga autoritetet serbe, por e njeh kartelën e identitetit personale të Serbisë. Shtetasit serbë që dëshirojnë të hyjnë në Kosovë duhet të paraqesin një kartelë të vlefshme identiteti.
Kjo situatë i ka krijuar një problem të veçantë shqiptarëve etnikë nga Juglindja e Serbisë – shumë prej të cilëve kanë miq, familjarë dhe lidhje biznesi në Kosovë.
Siç është e njohur, këta persona janë larguar nga regjistri i qytetarëve me qëndrim të përhershëm në Serbi përmes mënyrash të dyshimta, të cilat janë një çështje tjetër për vetë, dhe për këtë arsye nuk mund të pajisen me kartela identiteti personale. Megjithatë, ata mund të pajisen me pasaporta, pasi ato nuk kërkojnë regjistrimin e qëndrimit të përhershëm të mbajtësit.
Fatkeqësisht, paradoksi i situatës së tyre është i humbur për autoritetet e Kosovës, pasi politikat e tyre i mohojnë këtyre individëve hyrjen në Kosovë – ndonëse ata disponojnë një dokument udhëtimi ndërkombëtarisht të vlefshëm dhe, për faj të Serbisë, janë të privuar nga kartelat e identitetit personale, të cilat janë dokumentet e vetme me të cilat mund të hyjnë në Kosovë.
Në përpjekjet e mia për t’i komunikuar këtë situatë të padurueshme autoriteteve të Kosovës, publikut të Kosovës dhe madje vetë Kryeministrit Kurti, thirrjet për të zgjidhur këtë çështje janë mbetur pa përgjigje.
Ky trajtim i shqiptarëve etnikë nga Juglindja e Serbisë nga ana e Kosovës është një shembull i ngërçit në të cilin janë ngujuar bisedimet mes Kosovës dhe Serbisë. Asnjëra palë nuk e njeh këtë çështje si diçka që duhet adresuar dhe ata që preken nga këmbëngulja e tyre vuajnë për këtë.
Për më tepër, kjo përbën një shkelje të drejtpërdrejtë të nenit 1 të planit Frangos-Gjerman, i cili shprehimisht thotë se të dyja palët, Kosova dhe Serbia, duhet të njohin dokumentet e lëshuar nga tjetri – pasaportat kryesisht!
Ne kërkojmë me përulje që ju, brenda kompetencave tuaja si Dërguar i Posaçëm i BE-së për dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, të flisni për këta njerëz të cilët janë lënë në mëshirën e fatit nga popujt dhe qeveritë e tyre dhe të jeni zëri i tyre që të arrijë në veshët e atyre që nuk i japin asnjë vëmendje dhe nuk shfaqin interes për situatën e tyre.
Me respekt dhe përshëndetje të sinqerta,
Luka M. Jovanovic, avokat i Z. Haki Emini
Medium nuk mban asnjë përgjegjësi për saktësinë, përmbajtjen ose interpretimin e përkthimit të këtij teksti. Përkthimi është ofruar vetëm si shërbim informativ dhe përdorimi i tij është në përgjegjësinë e përdoruesit.
