Nga Nexhmedin Saqipi

Analizë kritike mbi iniciativën e deputetit Shaip Kamberipër një fond qeveritar për Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë

Dy ditët e fundit, deputeti nga Lugina e Preshevës, ShaipKamberi, i është drejtuar zyrtarisht Kryetarit të Kuvendit dheKryeministrit të Serbisë me idenë për të krijuar një “Fond tëveçantë për zhvillimin e komunave Preshevë, Bujanoc dheMedvegjë”. Sipas propozimit, fondi do të ishte vjetor, me vlerë10 milionë euro, i menaxhuar nga Trupi Koordinues, ndërsapërfitues do të ishin komunat, shoqëria civile, mediat, organizatat sportive dhe bizneset e vogla e të mesme në trekomunat.
Në letër, tingëllon si përgjigje ndaj nevojave reale: frenimi iikjes së të rinjve, hapja e vendeve të punës, krijimi i një klime qëtërheq investime. Por politika nuk është vetëm lista e dëshirave; është po aq proces, legjitimitet dhe koherencë.

Çfarë propozohet – dhe çfarë mungon

Kamberi e kornizon nismën si kalim “nga retorika te investimetkonkrete”. Megjithatë, dy boshllëqe shfaqen menjëherë:

• Pa strategji, s’ka instrument: Nuk paraqitet një kornizëzhvillimore me prioritete (punësim, arsim profesional, infrastrukturë, shëndetësi, kulturë), as indikatorë matës(IKR, vende pune, paga mesatare, normë migrimi). Njëshumë “10 milionë €” pa plan buxhetor programatikrrezikon të shndërrohet në transfertë të pa-targetuar.

• Menaxhimi nga Trupi Koordinues: Duke propozuaradministrimin jashtë qeverisjes lokale, lind pyetja: a dobësohen komunat shqiptare si bartëse të zhvillimit? Si garantohet që prioritetet vendosen nga poshtë-lart (bottom-up), jo nga lart-poshtë?

Koha dhe koherenca politike

Iniciativa vjen në kulmin e tensioneve të shkaktuara ngamospranimi i pjesëtarëve shqiptarë në radhët e MPB-së serbe.Pikërisht kur besimi i komunitetit është i brishtë, Kamberi ka ngrirë mandatin dhe ka bojkotuar seancat plenare. Këtu lindparadoksi politik: si mund të kërkosh instrumente qeveritare tëreja, ndërkohë që vetë je jashtë sallës ku ato negociohen, amandamentohen dhe miratohen?
Ky diskordancë mes aktit simbolik të bojkotit dhe kërkesëspragmatiste për fonde zbeh fuqinë bindëse të nismës dhe e ekspozon ndaj akuzave për veprim “extra-institucional” – njëterren i rrëshqitshëm ku politika e identitetit lehtë triumfon mbirezultatin konkret.

Legjitimiteti: kush flet në emër të kujt?

Kritikët e akuzojnë deputetin se po anashkalon institucionetshqiptare lokale dhe po “provokon” me kërkesa në Beograd pa mandat të freskët dhe pa konsultim të gjerë. Edhe nëse akuzatingëllon e ashpër, një pyetje legjitime mbetet:

• A ka pasur proces formal konsultimi me kuvendet komunale, odat ekonomike, universitetet, rrjetet e diasporës dheshoqërinë civile të Luginës?
Pa një protokoll të qartë konsultimi, edhe një ide e mirëhumb terren, sepse nuk shihet si produkt i nevojave tëkomunitetit, por si manovër politike personale.

Rreziku i “fondit pa gardhe”

Pa mekanizma të fortë integriteti, një fond i tillë mund tërrëshqasë në:

• Politizim të shpërndarjes (favorizim klientelist, dënim ikritikëve);

• Dublim programesh dhe shpenzim joefikas (nëse nukhartohet një hartë e qartë e financimeve ekzistuese);

• Mungesë transparence (nëse nuk ka publikim të hapur tëaplikimeve, kontratave, progres-raporteve dhe auditimeve).

Çfarë do ta bënte nismën të besueshme

Nëse synimi është realisht zhvillim, jo PR politik, këto pesëkushte janë thelbësore:

1. Mandat lokal: Rezolutë miratuar në të tre kuvendetkomunale, me lista prioritetesh dhe projekte të rankuarapublikisht.

2. Bordi i përzier i menaxhimit: 50% përfaqësim lokal(komuna, biznese, akademia, shoqëri civile), 50% qendror. Mbledhje të hapura, minuta dhe vendime të publikuara.

3. Rregulla të qarta grantimi: Thirrje publike, kritere tëpikëzuara, konflikt interesi i deklaruar, apelim i vendimeve, kontrata standarde, këste të lidhura me arritjen e indikatorëve.

4. Auditim i dyfishtë: Audit shtetëror + audit i pavarur vjetor; publikim i raporteve dhe i listës së përfituesve me shumatdhe rezultatet.

5. Fokus tematik dhe matshmëri: Minimum 70% e buxhetittë lidhet me projekte që krijojnë punësim direkt/indirekt(inkubatorë, arsim profesional, infrastrukturë biznesi, digjitalizim administrate), me KPI të matshëm (vendet e punës, praktikat, start-up-et e reja, rritja e xhiros).

Politika e ditës vs. politika e zhvillimit

Ka edhe një akuzë që qarkullon: se nisma i shërben axhendës sëkryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, për të devijuar vëmendjennga krizat në Kosovë. Edhe po të jetë thjesht retorikë polemike, çdo gjë që krijon perceptimin e instrumentalizimit partiak e minon projektin që në nisje. Zhvillimi kërkon gjuhë të ftohtë:numra, plane, kontrata, afate, jo parulla.

Përfundim: nga fjala te besimi

Propozimi për “Fondin e veçantë” mund të jetë urë mesnevojave reale dhe mjeteve konkrete. Por urat bien kur themeletjanë politike, jo institucionale. Pa mandat lokal, pa arkitekturë tëfortë qeverisjeje dhe pa standarde të transparencës, 10 milionëeuro në vit mbeten premtim në ajër.
Nëse Kamberi – dhe cilido aktor tjetër – e sjell këtë fond nëbinarë të rreptë institucionalë, me pjesëmarrje reale të komunavedhe komunitetit, atëherë nisma kalon testin e parë: besueshmërinë. Pa të, çdo fond është vetëm një tjetër titull iditës.

Shënim redaksional: Ky opinion është marrë nga Bota Sot. Përmbajtja e tij i takon vetëm autorit. Redaksia jonë nuk mban përgjegjësi për qëndrimet e shprehura në këtë shkrim. Burimi Bota.sot

A1 info